17 Aralık zirvesinden sonra müzakerelere başlama sürecinin 3 Ekim 2005 tarihine kadar Türkiye için çizilen ve bizim de kabul ettiğimiz yol haritasını irdelediğimizde birçok artı ve eksilerin olduğunu görüyoruz. Artılar hanesine Türkiye'nin stratejik gücünü, dinamizmini, genç nüfusunun oluşturduğu demografik yapısını ve dünyadaki coğrafik konumunu algılayabilmiş AB yetkilerinin ortaya koyduğu unsurları yazabiliriz.
Eksiler hanesine ise;
- müzakerelerin açık uçlu olması

- başarısızlık halinde ne olacağını düzenleyen maddelerin yer alması

- Başkanlık bildirisinin 19. paragrafında yer alan Türkiye'nin müzakerelere başlamadan önce Gümrük Birliği Anlaşması'nı yeni katılan (10) ülkeyi de kapsayacak şekilde genişleten Ankara Anlaşması'yla ilgili protokolü imzalayacağımıza dair verilen taahhüt (Güney Kıbrıs'ın dolaylı olarak tanınması keyfiyeti)

başta olmak üzere birçok eksi ile yukarıda özetlediğim artıların sayısı arttırılabilir.

Gelelim bundan sonra yapılacaklara;
- Tarama süreci ve hükümetler arası konferansın oluşturulması. Screening (tarama) süreci komisyon tarafından yürütülüyor. Bu süreçte bizim mevzuatımız ile AB müktesebatı arasındaki farklılıklar ortaya çıkarılacak ve hangi alanlarda sorunlar çıkabileceğine ilişkin konular netleştirilecek.

- Daha sonra pozisyon belgelerimiz komisyona iletilecek. Pozisyon belgeleri bizim her müzakere başlığı altında üstlenilmesi gereken müktesebatın ne şekilde ve hangi süreçte benimseneceğini ve uygulanacağını izah eden belgelerdir. Bu belgeleri hazırlayıp komisyona sunacağız.

- Üçüncü adım ise AB ortak pozisyonunun hazırlanması ve onaylanması. Bizden AB'ye gönderilmiş "Pozisyon Belgeleri" birlikte incelenecek. "Ortak Pozisyon Belgesi" hazırlanacak ve Konseye iletilecek.

- Dördüncü adım: AB Ortak Pozisyonu Türkiye'ye iletilecek.

- Beşinci Adım: İlgili konu başlığında müzakerelerin açılması.

Bu süreçte ülkemizin zorlanacağı ve çevre gibi ciddi boyutta maddi külfet (yaklaşık 30 Milyar Euro) getireceği düşünülen mevzuatlar belirli bir takvime bağlanması söz konusu olacak.

Son adım ise: Konu (fasıl) başlığında (31 Chapter) görüşülen ve uyum sağlanan müzakerelerin kapatılması olacak. Bu adımda ise diğer ülkelerden farklı olarak her bir müzakere başlığının kapatılması için "net uygulama örnekleri" görülmesi istenecek.
Gördüğümüz gibi "uzun ince bir yola" çıkmış oluyoruz.

Genel anlamda bundan sonrası için bir özetleme yaparsak konunun uzmanı CAN BAYDAROL'un 17 Ocak 2005 tarihinde yapmış olduğu özeti sunmak yerinde olur;

Müzakerelerin hedefinin katılım olduğunun sonuç metninde yer alması da, Türkiye'nin ısrarlı çabaları sonucunda gerçekleşmiştir. Bununla birlikte, müzakere sürecinin açık- uçlu olacağının, bu esnada daimi koruma önlemlerinin getirebileceğinin, müzakerelerin ille de tam üyelikle sonuçlanmayabileceğinin ve Türkiye gibi büyük ülkelerin 2014'ten önce üye olamayacağının vurgulanması, Türkiye'nin önünde zorlu bir takvimin olduğunu gözler önüne sermektedir. Öte yandan, Kıbrıs ve Ege sorunlarının ele alınış biçimi ile müzakere sürecinin yeni eşiklerle döşenebilme ihtimali Ankara'nın, diğer adaylardan farklı yönünü göstermektedir.

Konuyu 16- 17 Aralık 2004 Zirve Kararlarının ötesinde, Komisyon ve Parlamentonun bu yıl içinde kabul ettiği raporları ve AB üyesi ülkelerin hükümetlerinin Türkiye ile ilgili söylemlerini de göz önünde bulundurarak değerlendirdiğimizde, tarama sürecinin ardından en erken 2006 baharında gerçekten başlayabilecek olan müzakerelerin Türkiye için yoğun olduğu kadar yıpratıcı ve hırpalayıcı bir süreç olacağını söyleyebiliriz. Bu zorlu sürecin yansımaları ülkemiz ve Türk halkı üzerinde yoğunlaştıkça, bugün sekiz sütuna "zafer" manşetleri atanların nasıl bir tutum içine gireceklerini izlemek hayli ilgi çekici olacak.

TİMUR ERK
TKSD Y.K. Bşk.
TOBB Kimya Sanayi Sektör Kurulu Başkanı